ABD borsaları nedir? NYSE, Nasdaq ve endeksler

Günlük konuşmada “Amerikan borsası” tek bir kurum gibi anılır. Gerçekte ABD hisse senedi piyasası birden çok borsanın, bu borsalarda işlem gören binlerce şirketin ve o şirketleri gruplayarak ölçen endekslerin toplamıdır. Bu üç katmanı ayırmak, haberlerde duyduğunuz cümlelerin ne anlama geldiğini de netleştirir.

İki büyük borsa: NYSE ve Nasdaq

ABD’nin en çok bilinen iki borsası New York Stock Exchange (NYSE) ve Nasdaq’tır. Geçmişi 1792’ye uzanan NYSE, geleneksel olarak sanayi, finans ve enerji gibi köklü sektörlerle anılır. Nasdaq ise 1971’de elektronik bir pazar olarak kuruldu ve zamanla teknoloji şirketlerinin yoğunlaştığı bir borsa hâline geldi.

Bugün bu ayrım eskisi kadar keskin değildir; her iki borsada da farklı sektörlerden şirketler bulunur. Bireysel yatırımcılar her iki borsadaki hisselere de aynı aracı kurum hesabından, aynı temel emir tipleriyle ulaşabilir. Bununla birlikte kotasyon kuralları, işlem hacmi ve fiyat davranışı şirkete ve borsaya göre değişebilir.

Endeksler: piyasayı ölçen termometreler

Endeks bir borsa değildir; belirli bir şirket kümesinin toplu performansını tek sayıya indiren bir ölçüttür. “Borsa bugün yükseldi” cümlesi neredeyse her zaman bir endeksin yükseldiğini anlatır. Hangi endeksten söz edildiği önemlidir, çünkü farklı endeksler farklı şeyleri ölçer.

• S&P 500 — ABD’nin en büyük 500 şirketi. Piyasanın genel gidişatını en iyi temsil eden endeks olarak kabul edilir.
• Nasdaq-100 — Nasdaq’ta işlem gören, finans dışı en büyük 100 şirket. Teknoloji ağırlığı yüksektir; “teknoloji borsası” algısı buradan gelir.
• Nasdaq Composite — Nasdaq’ta işlem gören binlerce şirketi kapsar. Bu nedenle Nasdaq-100’den çok daha geniştir.
• Dow Jones Industrial Average — Yalnızca 30 şirket. Tarihsel önemi büyüktür ama dar kapsamı nedeniyle piyasayı temsil gücü sınırlıdır.

Teknoloji ağırlığı nereden geliyor?

Son yirmi yılda ABD borsasının en çok büyüyen şirketleri ağırlıklı olarak teknoloji sektöründen çıktı. Endeksler piyasa değerine göre ağırlıklandırıldığı için, bu şirketler büyüdükçe endeks içindeki payları da arttı. Sonuçta S&P 500 gibi “genel” bir endeks bile bugün önemli ölçüde teknoloji şirketlerinin performansına bağlıdır. Bu, çeşitlendirme yaptığını düşünen yatırımcının farkında olması gereken bir yoğunlaşmadır.

Nereden başlamalı?

Borsaların yapısını öğrendikten sonra hesap açma, emir tipleri ve seans saatleri gibi uygulamaya dönük konulara geçebilirsiniz. Akademideki diğer başlangıç yazıları bu adımları sırayla ele alır.